Wat een gewone, saaie woensdagmiddag in de Tweede Kamer had moeten worden, veranderde binnen enkele minuten in een van de meest dramatische politieke momenten uit de recente Nederlandse geschiedenis. PVV-leider Geert Wilders transformeerde de reguliere vragenuurtje in een genadeloze openbare terechtstelling van premier Dick Schoof. Met een stapel gelekte documenten, interne memo’s en een reeks belastende audioclips in de hand, richtte hij zich rechtstreeks tot de premier met een vraag die de zaal in absolute stilte dompelde.

“Waarom hebt u waarschuwingen over extremisme onder asielzoekers wekenlang verborgen gehouden, zelfs vóór de coalitieonderhandelingen?” vroeg Wilders met een stem die door de hele zaal sneed. “Waarom hebt u de AIVD-rapporten genegeerd, de inlichtingen van de NCTV genegeerd, terwijl u tegelijkertijd in het geheim onderhandelde over een nieuwe coalitie? Was dat om uw eigen politieke overleving te garanderen? Hebt u Nederland verraden om uw eigen stoel te redden?”

Premier Schoof, normaal gesproken kalm en beheerst, verbleekte zichtbaar. Zijn handen grepen de katheder stevig vast, zijn mond opende zich, maar er kwam geen geluid uit. De camera’s zoomden in op zijn gezicht: ogen groot, lippen trillend, voorhoofd glimmend van zweet. De hele Kamer – van links tot rechts – leek even te bevriezen. Zelfs de griffiers stopten met typen. Het was alsof de tijd stilstond.

En toen kwam de echte bom.

Midden in de stilte kondigde de NOS Journaal-presentator aan dat ze in het bezit waren gekomen van een exclusieve audio-opname – rechtstreeks verstrekt door Geert Wilders zelf. De opname werd live uitgezonden: een gesprek tussen Dick Schoof en een hoge ambtenaar van Justitie en Veiligheid, waarin de premier expliciet zegt: “Laat die AIVD-rapporten nog even liggen. We kunnen dat nu niet gebruiken. Het zou de onderhandelingen verstoren.” De stem van Schoof was onmiskenbaar. De context was duidelijk: hij had bewust informatie achtergehouden om de formatie niet in gevaar te brengen.

De studio van de NOS ontplofte. Presentatoren begonnen door elkaar te praten, experts werden live in de uitzending gehaald, en op sociale media ging het volledig los. Binnen minuten waren #SchoofVerrader, #WildersBom en #KabinetCrisis trending nummer één in Nederland, België en zelfs delen van Duitsland. De hashtag #NederlandVerraden werd in het eerste uur meer dan 1,2 miljoen keer gebruikt.

Politieke analisten spraken van een “politieke aardbeving”. “Dit is geen debat meer, dit is een executie,” schreef Tom-Jan Meeus in de NRC. “Wilders heeft niet alleen de premier ontmaskerd, hij heeft het hele systeem in twijfel getrokken. Als dit waar is, dan heeft Schoof bewust informatie achtergehouden die mogelijk levens had kunnen redden. Dat is geen politieke fout, dat is een misdrijf.”

De oppositie sprong onmiddellijk op de kar. Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) eiste een spoeddebat en het aftreden van de premier. “Dit is geen kwestie van mening, dit is een kwestie van landsbelang. Als de premier informatie over extremisme verzwijgt om zijn eigen positie te redden, dan is hij niet langer geloofwaardig.” Dilan Yeşilgöz (VVD) noemde de situatie “zeer zorgwekkend” en riep op tot een onafhankelijk onderzoek. Zelfs partijen binnen de coalitie, zoals NSC en BBB, distantieerden zich voorzichtig van Schoof.

Premier Schoof reageerde pas laat in de middag met een korte persverklaring: “De opname is uit context gehaald. Ik heb altijd gehandeld in het landsbelang. Er komt een volledig onderzoek, maar ik treed niet af.” Zijn woorden werden echter met hoongelach ontvangen. Op sociale media verschenen memes met Schoof als een struisvogel met de tekst: “Hoofd in het zand, Nederland in gevaar.”

Geert Wilders vierde zijn overwinning op X: “De waarheid is nu eindelijk boven water. Schoof heeft gelogen, bedrogen en verraden. Nederland heeft recht op een premier die het land op één zet, niet zijn eigen stoel. Tijd voor nieuwe verkiezingen!”

De NOS Journaal-uitzending van die avond trok 3,8 miljoen kijkers – een record voor een reguliere editie. De uitzending werd gedomineerd door de opname, gevolgd door reacties van experts, voormalige ministers en slachtoffers van extremisme. Een moeder wiens dochter omkwam bij een aanslag in 2023 zei met tranen in haar ogen: “Als deze informatie toen was doorgespeeld, had mijn dochter misschien nog geleefd.”

De politieke nasleep is nog volop in beweging. Er wordt gespeculeerd over een motie van wantrouwen volgende week. De coalitiepartners overwegen hun positie te heroverwegen. En Geert Wilders heeft al aangekondigd dat hij doorgaat tot “de laatste snik” om Schoof uit het Torentje te krijgen.

Wat begon als een routine-vragenuurtje eindigde als een politieke moordpartij. En Nederland kijkt toe, in shock, woede en ongeloof.

Wat een gewone, saaie woensdagmiddag in de Tweede Kamer had moeten worden, veranderde binnen enkele minuten in een van de meest dramatische politieke momenten uit de recente Nederlandse geschiedenis. PVV-leider Geert Wilders transformeerde de reguliere vragenuurtje in een genadeloze openbare terechtstelling van premier Dick Schoof. Met een stapel gelekte documenten, interne memo’s en een reeks belastende audioclips in de hand, richtte hij zich rechtstreeks tot de premier met een vraag die de zaal in absolute stilte dompelde.