DEN HAAG – De plenaire zaal van de Tweede Kamer ontplofte dinsdagmiddag letterlijk van de spanning toen PVV-leider Geert Wilders een frontale aanval inzette op voormalig GroenLinks-Kamerlid Kauthar Bouchallikht. Met luide stem en priemende blik eiste hij dat Bouchallikht zwart op wit aantoont dat zij voldoet aan de Nederlandse nationaliteitsregels – ofwel: dat zij geen dubbele nationaliteit bezit – en anders onmiddellijk haar voormalige zetel opgeeft. “Boris van der Ham en Ayaan Hirsi Ali moesten vertrekken vanwege problemen met dubbele nationaliteit. Dezelfde regels gelden voor jou, Kauthar. Bewijs het – geen uitzonderingen!”

De uitspraak kwam als een donderslag bij heldere hemel en leidde direct tot complete chaos. Kamerleden van GroenLinks-PvdA sprongen op uit hun stoelen, beschuldigden Wilders van “smerige, polariserende retoriek” en een “persoonlijke, racistisch getinte aanval” op de ex-politica van Marokkaanse afkomst. Meerdere fractieleden zwaaiden woest met documenten, riepen interrupties en eisten dat de Kamervoorzitter ingreep om de orde te herstellen. De sfeer was explosief: schreeuwende stemmen, bonkende vuisten op tafels en een Kamervoorzitter die herhaaldelijk tot kalmte maande. Het debat dreigde volledig te ontsporen.

Wilders bleef echter ijskoud en onverstoorbaar. Hij herhaalde dat zijn eis niet persoonlijk was, maar principieel. “Dit gaat niet om Kauthar Bouchallikht als individu,” benadrukte hij, “maar om de consequente toepassing van de wet en de Grondwet. In Nederland mag dubbele nationaliteit in veel gevallen bestaan, maar voor publieke functies – zeker in het parlement – leidt het tot de schijn van dubbele loyaliteit. Dat is een risico voor onze democratie. Ik pleit al jaren voor een Australisch model: geen dubbele nationaliteit voor Kamerleden, ministers of andere volksvertegenwoordigers.

Waarom zou dat hier niet gelden? In het verleden zijn er gevallen geweest waarin politici hun positie verloren of afstand moesten doen vanwege nationaliteitsconflicten. Waarom zou dat hier anders zijn?”

De discussie draait om de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) en met name artikel 14, dat regels stelt rond naturalisatie, intrekking en afstandsplicht. Nederland staat dubbele nationaliteit toe in tal van situaties – bijvoorbeeld als iemand geboren is met twee nationaliteiten of als afstand doen onmogelijk is. De Grondwet sluit dubbele nationaliteit expliciet niet uit voor Kamerleden, in tegenstelling tot landen als Australië (met Section 44) waar dat wel leidde tot gedwongen aftredingen. Toch voert de PVV al sinds 2010 campagne tegen meervoudig burgerschap voor politieke functies.

Wilders wees op eerdere voorstellen van zijn partij om kiesrecht en verkiesbaarheid te beperken voor mensen met een tweede paspoort, en noemde het “onacceptabel dat 1,3 miljoen Nederlanders met dubbele nationaliteit de schijn van gespleten loyaliteit wekken”.

Kauthar Bouchallikht, geboren in 1994 in Amsterdam in een familie van Marokkaanse afkomst, maakte in 2021 geschiedenis als het eerste hidjab-dragende Kamerlid. Ze kwam met voorkeurstemmen binnen voor GroenLinks en werd een symbool van diversiteit, intersectioneel activisme en klimaatstrijd. In december 2023 nam ze afscheid van de Kamer, mede vanwege onvrede over de partijlijn rond het Israël-Palestina-conflict. Marokko hanteert jus sanguinis: nakomelingen van Marokkanen behouden vaak automatisch de Marokkaanse nationaliteit, ook als ze Nederlander zijn. Of Bouchallikht formeel een dubbele nationaliteit had, is nooit officieel bevestigd of ontkend – noch door haarzelf, noch door officiële instanties.

Dat hield Wilders er echter niet van om de aanval in te zetten.

GroenLinks-PvdA reageerde furieus. Fractievoorzitter Jesse Klaver twitterde kort na het incident: “Dit is geen principiële discussie over de rechtsstaat, dit is bewust een individu raken om haat en verdeeldheid te zaaien. Nederland is groter dan dit soort PVV-tactieken.” Andere oppositiepartijen spraken van “typisch Wilders: racisme verpakt als purisme”. Ze eisten een spoeddebat over “politieke integriteit, nationaliteit en de grenzen van het debat in de Kamer”. Sommige Kamerleden noemden de actie “een nieuwe dieptepunt in de verharding van de politiek”.

Aan de andere kant groeide de steun voor Wilders razendsnel onder zijn achterban op sociale media. Duizenden berichten met hashtags als #GeenDubbeleLoyaliteit en #BewijsHet verschenen binnen uren. “Eindelijk iemand die durft te zeggen wat velen denken,” schreef een PVV-sympathisant. “Dubbele nationaliteit = dubbele loyaliteit. Tijd voor verandering!” De PVV-fractie kondigde aan moties in te dienen om de regels rond nationaliteit voor volksvertegenwoordigers aan te scherpen.

Juridisch gezien lijkt Wilders’ eis weinig kans te maken. De Nederlandse wetgeving verbiedt dubbele nationaliteit niet expliciet voor Kamerleden, en er bestaat geen directe precedent voor gedwongen aftreden puur op basis van een tweede paspoort. Toch raakt het thema een zere plek in de Nederlandse samenleving: immigratie, integratie, loyaliteit en identiteit. Met verkiezingen in het verschiet en de PVV als grote speler in de peilingen, lijkt deze rel een voorbode van een nog fellere discussie over wie ‘echt’ Nederlands is – en wie wel of niet in het parlement thuishoort.

Of Bouchallikht reageert op de eis, is voorlopig onduidelijk. Zij heeft zich na haar vertrek uit de Kamer gericht op activisme en publiceren. Maar één ding is zeker: de woorden van Wilders hebben een bom gelegd onder het toch al gepolariseerde politieke landschap. De naschokken zullen nog lang voelbaar zijn.