Wat bedoeld was als een rustige prime-time uitzending op RTL Nieuws, veranderde gisteravond in een van de meest dramatische politieke instortingen uit de recente Nederlandse geschiedenis. Premier Dick Schoof, zichtbaar bleek en trillend, verloor volledig zijn zelfbeheersing toen hij werd geconfronteerd met onderzoeksjournalist Wierd Duk over de gewelddadige incidenten tijdens de oudejaarsnacht in grote steden, met name de grootschalige rellen en aanvallen in Rotterdam, Den Haag en Amsterdam.

Het gesprek, dat zou gaan over openbare veiligheid, integratiebeleid en de reactie van de regering op de escalerende straatgeweld dat Nederland al jaren plaagt, liep razendsnel uit de hand.

Duk, bekend om zijn compromisloze stijl en frequente kritiek op de zachte aanpak van criminaliteit en migratie door het huidige kabinet, presenteerde een reeks vernietigende feiten: politierapporten die een stijging van 40% in geweldsincidenten tonen ten opzichte van vorig jaar, getuigenvideo’s van vuurwerk dat naar hulpdiensten wordt gegooid, en gelekte interne memo’s van het ministerie van Justitie en Veiligheid waaruit blijkt dat de autoriteiten weken van tevoren waren gewaarschuwd voor risicogebieden maar onvoldoende manschappen hadden ingezet.

Terwijl Duk systematisch het bewijs op tafel legde – wijzend op wat hij noemde “een wanhopige doofpotaffaire van het kabinet” – werd het gezicht van Schoof steeds bleker. Toen de journalist hem confronteerde met waarom de regering de omvang van de aanvallen in eerste instantie bagatelliseerde en waarom begrafenissen van enkele slachtoffers nauwelijks officiële aandacht kregen, knapte de premier.

“HOU JE BEK EN LAAT MIJ PRATEN!” schreeuwde Schoof, terwijl hij met zijn vuist zo hard op tafel sloeg dat zijn glas water omviel. De studio viel enkele seconden stil. Kijkers thuis hoorden alleen het zware ademen van de premier door de microfoon. “Jullie komen hier met niets dan leugens, cherry-picked filmpjes en sensatiezucht! Dit is geen journalistiek – dit is een aanval op de regering!”

Duk, onaangedaan, boog voorover en antwoordde kalm: “Premier, dit zijn niet mijn filmpjes. Dit zijn beelden van politie-bodycams, van burgers die erbij waren, van uw eigen interne rapporten. De Nederlandse bevolking verdient antwoorden, geen ontwijking.”

Wat volgde was een lawine van onthullingen die het land met stomheid sloeg. Duk onthulde dat het ministerie van Justitie al halverwege december concrete inlichtingenrapporten had ontvangen over georganiseerde groepen die van plan waren de oudejaarsnacht te gebruiken om rekeningen te vereffenen en chaos te zaaien. Ondanks deze waarschuwingen was het aantal ingezette ME’ers in risicowijken met 25% verminderd ten opzichte van het voorgaande jaar – naar verluidt vanwege bezuinigingen en “gemeenschapsgevoelige handhavingsrichtlijnen” die door D66- en GroenLinks-bewindslieden in de coalitie werden gepromoot.

Nog schokkender waren de gelekte bekentenissen van hoge politiefunctionarissen, geciteerd door Duk: “We hadden meer kunnen doen. We kenden de risico’s, maar politieke druk om ‘overpolitie’ in minderheidsbuurten te vermijden bond ons de handen.” Schoof, nu rood aangelopen en zwetend, onderbrak herhaaldelijk en beschuldigde Duk van “selectief citeren” en “proberen de regering kapot te maken”.

De uitzending veranderde in pure chaos. Schoof beschuldigde de media van partijdigheid en beweerde dat “alleen negatieve verhalen worden uitvergroot terwijl de positieve integratie-inspanningen worden genegeerd”. Duk kaatste terug: “De positieve verhalen bevatten geen brandende politieauto’s, gewonde agenten en doodsbange families die niet meer veilig oud en nieuw kunnen vieren in hun eigen land.”

Op een gegeven moment leek Schoof alle remmingen te verliezen. “Jullie in de media willen altijd bloed! Jullie willen alles afbreken!” schreeuwde hij. De presentator probeerde wanhopig de regie terug te krijgen, maar de schade was al aangericht. Binnen drie minuten na de uitbarsting stond #SchoofMeltdown wereldwijd op nummer één op X (voorheen Twitter), met meer dan 1,2 miljoen berichten in het eerste uur. Fragmenten van de tafelklap en de woedende uitbarsting van de premier verspreidden zich razendsnel en verzamelden tientallen miljoenen views.

De publieke reactie was onmiddellijk en furieus. Door het hele land uitten gewone burgers, politiebonden, brandweerlieden en zelfs enkele coalitie-backbenchers hun woede. “Dit is geen leiderschap – dit is zwakte”, zei een gepensioneerde politiecommissaris in een vervolginterview. “Wij riskeren dagelijks ons leven, en als het misgaat, schreeuwt de premier tegen journalisten in plaats van verantwoordelijkheid te nemen.”

Oppositieleiders grepen het moment. Geert Wilders (PVV) plaatste een eenvoudige maar vernietigende tweet: “Schoof kan de waarheid niet aan. Nederland brandt, en hij geeft de boodschapper de schuld. Tijd voor nieuwe verkiezingen.” Caroline van der Plas (BBB) noemde het “het definitieve bewijs dat dit kabinet alle legitimiteit heeft verloren.” Zelfs binnen de VVD groeide het gemor, met meerdere Kamerleden die privé toegeven dat Schoofs optreden de geloofwaardigheid van de coalitie onherstelbaar heeft beschadigd.

Mediadeskundigen beschrijven de uitzending als “een politieke catastrofe van historische proporties”. Wekenlang probeerde de regering het oudejaarsgeweld te bagatelliseren, het te framen als “geïsoleerde incidenten” en te focussen op “gemeenschapsveerkracht”. Maar de meedogenloze vragen van Duk – gesteund door documenten, video’s en klokkenluidersverklaringen – verscheurden dat narratief. De meltdown van de premier bevestigde alleen maar wat velen al vermoedden: het kabinet verkeerde in paniekmodus en probeerde wanhopig een crisis van eigen makelij te beteugelen.

In de uren na de uitzending braken demonstraties uit in meerdere steden. In Rotterdam, waar enkele van de ergste rellen plaatsvonden, verzamelden honderden zich voor het stadhuis en eisten aftredens. Politiebonden kondigden een motie van wantrouwen aan tegen de minister van Justitie. Brandweerlieden deelden foto’s van beschadigde voertuigen en gewonde collega’s met de caption: “Dit is wat ‘meer doen’ eruitziet.”

Het kantoor van Schoof gaf laat op de avond een korte verklaring uit: “De premier staat achter zijn inzet voor openbare veiligheid en betreurt de verhitte toon van het gesprek. De regering blijft werken aan uitgebreide oplossingen.” Maar de schade was onomkeerbaar. Peilingen die vannacht werden gehouden tonen een dramatische daling van de goedkeuringscijfers voor zowel Schoof als de coalitie, met meer dan 68% van de respondenten die aangeven het vertrouwen in de regering te hebben verloren om de openbare orde te handhaven.

De uitzending is een keerpunt geworden – niet alleen voor het premierschap van Schoof, maar voor het bredere debat over migratie, integratie, rechtshandhaving en mediavrijheid in Nederland. Wierd Duk, die gedurende de hele confrontatie kalm bleef, zei later tegen collega’s: “Ik had niet verwacht dat hij zo zou exploderen. Maar de waarheid moest eruit. De Nederlandse bevolking verdient te weten.”

Terwijl #SchoofMeltdown wereldwijd blijft domineren, is de vraag niet langer of de coalitie kan overleven – maar hoe lang nog. Het kaartenhuis gebouwd op ontkenning, ontwijking en mediabeheersing stort voor onze ogen in.

En de Nederlanders kijken toe – woedend, wakker en niet bereid dit te laten begraven.