Nederland bevindt zich midden in een van de meest explosieve politieke crises van de afgelopen decennia. Geert Wilders, de flamboyante en controversiële leider van de Partij voor de Vrijheid (PVV), heeft in een felle persconferentie op 22 januari 2026 in Den Haag opgeroepen tot het onmiddellijke aftreden van premier Dick Schoof. De aanleiding is het zogeheten Groningen-schandaal: een omvangrijk lek van gevoelige documenten over de aardgaswinning in Groningen en de daaruit voortvloeiende veiligheidsrisico’s die volgens critici jarenlang zijn genegeerd door de overheid.

Wilders, die na de verkiezingen van 2023 de grootste fractie in de Tweede Kamer leidde maar uiteindelijk geen premier werd, noemde Schoof “een zwakke schakel in een keten van falend bestuur”. In zijn toespraak, die live werd uitgezonden op alle grote nieuwszenders, viel hij de premier hard aan: “Dick Schoof heeft gefaald in de bescherming van de nationale veiligheid. Door zijn passiviteit en gebrek aan daadkracht zijn tienduizenden Groningers in gevaar gebracht, is het vertrouwen in de staat geschaad en is Nederland kwetsbaarder geworden voor externe dreigingen. Dit is geen incident, dit is structureel falen. Hij moet nú opstappen.”

De woorden van Wilders vielen op vruchtbare bodem bij een groot deel van de bevolking dat al langer ontevreden is over de trage afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen, de hoge energierekeningen en het gevoel dat de Randstad-voorkeurspolitiek de regio in de steek laat. Binnen enkele uren na de toespraak ontstonden spontane protesten in Amsterdam en Rotterdam. Duizenden demonstranten verzamelden zich op de Dam en op de Coolsingel, zwaaiend met PVV-vlaggen en spandoeken met teksten als “Schoof weg!” en “Omtzigt nu premier!”.

De roep om Pieter Omtzigt als opvolger is opvallend. De voormalig NSC-leider, die na interne conflicten in 2024 zijn eigen fractie verliet en nu als onafhankelijk Kamerlid opereert, wordt door veel demonstranten gezien als de enige politicus met voldoende kennis van de Groninger problematiek, integriteit en daadkracht om het land uit het slop te trekken. “Omtzigt begrijpt de pijn van Groningen, hij heeft de dossiers gelezen, hij heeft gevochten voor de gedupeerden terwijl anderen wegkeken,” aldus een betogers in Rotterdam.

Politiek analisten waarschuwen dat de huidige situatie kan uitmonden in een echte regeringscrisis. De coalitie van VVD, NSC, BBB en PVV – die na moeizame formatieonderhandelingen in 2024 tot stand kwam – kraakt in haar voegen. Binnen de VVD groeit het ongenoegen over Schoofs leiderschap, terwijl NSC-fractieleider Nicolien van Vroonhoven openlijk afstand neemt van de premier en pleit voor “een herijking van het kabinet”. BBB-leider Caroline van der Plas liet weten “de roep van de straat serieus te nemen” en hintte op mogelijke steun aan een motie van wantrouwen.

De oppositie – met name GroenLinks-PvdA en D66 – noemt de ontwikkelingen “gevaarlijk populisme”. Fractievoorzitter Jesse Klaver zei in een reactie: “Wilders probeert een legitieme discussie over Groningen te kapen voor zijn eigen agenda. Dit is geen oplossing, dit is theater. We moeten het probleem aanpakken, niet de premier als zondebok gebruiken.” Toch erkennen ook linkse partijen dat het Groningen-dossier al jaren een open zenuw is in de Nederlandse politiek.

Premier Schoof zelf reageerde donderdagmiddag kort in een persverklaring vanuit het Torentje: “Ik neem mijn verantwoordelijkheid serieus. Het Groningen-dossier is complex en vraagt om geduld en structurele oplossingen, niet om snelle politieke spektakelstukjes. Ik blijf mij inzetten voor veiligheid en schadeherstel in het noorden.” Achter de schermen zouden coalitiegenoten echter druk uitoefenen op Schoof om een duidelijker statement te geven of zelfs een spoeddebat in de Tweede Kamer aan te vragen.

De economische gevolgen beginnen zich al af te tekenen. De beurs in Amsterdam noteerde donderdagochtend een lichte daling, met name in de energiesector en vastgoedbedrijven die actief zijn in Groningen. Analisten van ING en Rabobank waarschuwen dat aanhoudende politieke instabiliteit kan leiden tot uitstel van belangrijke investeringsbeslissingen, hogere rente op staatsschuld en een afnemend vertrouwen van buitenlandse investeerders.

Op sociale media explodeert de discussie. Hashtags als #SchoofEraf, #OmtzigtPremier en #GroningenVerkocht trenden al dagen. Memes van Wilders met een superman-cape en Schoof als slapende politicus circuleren massaal. Tegelijkertijd groeit ook de groep die waarschuwt voor polarisatie: “Dit is geen democratie meer, dit is een hetze,” twitterde een bekende columnist.

Experts wijzen erop dat de timing dramatisch is. Met de Europese verkiezingen van 2029 in aantocht, de NAVO-top in Den Haag later dit jaar en de aanhoudende spanningen rond energiezekerheid en migratie, kan een val van het kabinet verstrekkende gevolgen hebben. “Als Schoof valt, kan de formatie maanden duren,” zegt politicoloog Tom van der Meer van de Universiteit van Amsterdam. “En in die periode is Nederland stuurloos op een moment dat Europa en de wereld allesbehalve stabiel zijn.”

Wilders lijkt ondertussen zijn troeven zorgvuldig uit te spelen. In interviews met SBS6 en Op1 herhaalde hij dat hij geen premier wil worden “tenzij het volk dat eist”, maar tegelijkertijd hintte hij op een “noodkabinet van nationale eenheid” onder leiding van een “onafhankelijke, sterke figuur” – een duidelijke knipoog naar Omtzigt.

Pieter Omtzigt zelf houdt zich opvallend op de vlakte. In een korte verklaring zei hij: “Mijn focus ligt op oplossingen voor Groningen en een beter bestuur, niet op persoonlijke ambities. Maar als de Kamer en het volk vinden dat ik een rol kan spelen, zal ik die verantwoordelijkheid niet ontlopen.” Die woorden worden door aanhangers gezien als een subtiele ja, terwijl critici het interpreteren als typisch Omtzigt: voorzichtig en principieel.

Ondertussen groeit de protestbeweging. Voor komend weekend worden demonstraties aangekondigd in Groningen, Utrecht en Den Haag. Organisatoren verwachten tienduizenden deelnemers. De politie bereidt zich voor op mogelijke escalatie, maar benadrukt dat vreedzaam demonstreren het uitgangspunt blijft.

Wat begon als een regionaal schandaal over aardbevingen en gaswinning, is in korte tijd uitgegroeid tot een existentiële crisis voor het huidige kabinet. De vraag is niet langer óf er een leiderschapsprobleem is, maar hoe diep de breuk gaat en of Nederland in staat is om deze storm te doorstaan zonder dat de stabiliteit van het land ernstig in gevaar komt.

De komende dagen en weken zullen cruciaal zijn. Een motie van wantrouwen ligt op tafel, de coalitiepartners overleggen in het diepste geheim en de publieke opinie kantelt razendsnel. Nederland kijkt reikhalzend uit naar wat er gaat gebeuren – niet alleen in Den Haag, maar ook in Groningen, waar de gevoelens van onrecht en verwaarlozing nog altijd diep snijden.

Of Dick Schoof de storm overleeft, of dat Geert Wilders en Pieter Omtzigt de politieke geschiedenisboeken ingaan als de mannen die een premier ten val brachten, zal de komende tijd moeten blijken. Eén ding is zeker: de leiderschapscrisis in Nederland is nog lang niet voorbij.