Wat jarenlang ondenkbaar leek binnen de strak geleide Partij voor de Vrijheid, lijkt zich nu in volle openbaarheid te voltrekken: Geert Wilders, de onbetwiste leider en het gezicht van de PVV, wordt geconfronteerd met openlijke rebellie vanuit zijn eigen fractie. Achter gesloten deuren, zo melden meerdere bronnen uit Den Haag, is een interne opstand uitgebroken die het fundament van Wilders’ eenmansproject ernstig aan het wankelen heeft gebracht. Kamerleden die jarenlang loyaal zwegen, spreken nu hardop over aftreden, mislukte strategie en een leiderschap dat zijn houdbaarheidsdatum mogelijk heeft overschreden.

De directe aanleiding is de zogenoemde Groep-Markuszower-‘opstand’, die aanvankelijk werd gepresenteerd als een ideologisch conflict binnen de partij. Maar volgens ingewijden blijkt dit niets meer dan een rookgordijn te zijn geweest, bedoeld om de aandacht af te leiden van diepere spanningen en structurele problemen binnen de PVV. Wat naar buiten werd gebracht als een dreigende splitsing, wordt nu door critici omschreven als een zorgvuldig geregisseerde farce die Wilders’ controle moest maskeren, maar uiteindelijk juist zijn zwakte blootlegde.

Tijdens een recent intern overleg, dat door meerdere aanwezigen als “explosief” werd omschreven, zou de sfeer volledig zijn gekanteld. Waar Wilders normaal gesproken de toon zet en discussie smoort, bleef het ditmaal opvallend stil nadat hij zijn visie uiteenzette. Die stilte, zo zeggen fractieleden, was geen teken van instemming, maar van woede en teleurstelling. Enkele Kamerleden zouden letterlijk hebben gezegd dat zij “niet langer bereid zijn politieke zelfmoord te plegen om één man te beschermen”.

De kritiek richt zich vooral op wat wordt gezien als een verprutste strategie. Na electorale successen en torenhoge peilingen had de PVV volgens interne stemmen moeten inzetten op verbreding, professionalisering en coalitiebereidheid. In plaats daarvan zou Wilders hebben vastgehouden aan confrontatie, polarisatie en absolute controle, waardoor kansen op daadwerkelijke machtsuitoefening opnieuw zijn verkeken. “We winnen stemmen, maar verliezen geloofwaardigheid,” zou een Kamerlid hebben gezegd.

Het beeld van een imploderend eenmansproject wordt versterkt door het feit dat de PVV formeel geen ledenstructuur kent. Jarenlang werd dat gepresenteerd als kracht: slagvaardig, gedisciplineerd en immuun voor interne chaos. Nu blijkt het echter een kwetsbaarheid. Zonder interne democratische kanalen stapelen frustraties zich op tot ze onvermijdelijk exploderen. En precies dat lijkt nu te gebeuren.

Wilders zelf zou volgens bronnen zichtbaar nerveus zijn geweest tijdens de recente gesprekken. Waar hij normaal scherp en aanvallend reageert, zou hij nu defensief en geprikkeld hebben geklonken. Sommigen spreken zelfs van paniek. Het besef dat zijn absolute gezag niet langer vanzelfsprekend is, lijkt hard aan te komen. Voor het eerst in jaren klinkt binnen zijn eigen partij openlijk de vraag of de PVV zonder Wilders misschien wel toekomstbestendiger zou zijn.

Buiten de PVV wordt de situatie met een mengeling van verbazing en cynisme gevolgd. Politieke tegenstanders spreken van “eindelijk gerechtigheid” en wijzen erop dat een partij die jarenlang waarschuwde voor chaos en verdeeldheid, nu zelf ten prooi valt aan precies datgene wat zij anderen verweet. Tegelijkertijd realiseren velen zich dat een imploderende PVV grote gevolgen kan hebben voor het politieke landschap, zeker gezien haar omvang en invloed.

Onder PVV-kiezers heerst verwarring. Sommigen blijven Wilders onvoorwaardelijk steunen en zien de interne kritiek als verraad. Anderen uiten juist teleurstelling en vragen zich af of de partij haar beloftes ooit kan waarmaken zolang alles draait om één persoon. Op sociale media woedt een felle strijd tussen trouwe aanhangers en voormalige sympathisanten die zich nu afkeren.

De komende weken worden cruciaal. Blijft Wilders zitten en weet hij de opstand te smoren, dan zal dat waarschijnlijk gepaard gaan met harde ingrepen en verdere zuivering binnen de fractie. Kiest hij voor een stap opzij, vrijwillig of gedwongen, dan breekt een volledig nieuw hoofdstuk aan voor de PVV, met alle onzekerheden van dien. Wat ooit werd gepresenteerd als een onwankelbaar leiderschap, blijkt ineens kwetsbaar.

Eén ding staat vast: de mythe van de onaantastbare Geert Wilders heeft een flinke barst opgelopen. Of die barst leidt tot volledige instorting of tot een pijnlijke maar tijdelijke crisis, zal de nabije toekomst uitwijzen. Maar in Den Haag fluistert men het steeds harder: dit zou wel eens het begin kunnen zijn van het einde van het extreemrechtse bewind zoals we dat kenden.