‘We zullen haar tablet nooit helemaal schoonvegen’ — Het onbeschrijfelijke gemis van de 6-jarige Inez

De wereld van de familie Verschuren stond op een warme, lichte zomerdag plotseling en onherroepelijk stil. De 6-jarige Inez, een levendig en vrolijk meisje met een rinkelende lach, fonkelende oogjes en een hoofd altijd boordevol mooie dromen, overleed volslagen onverwacht. Nu, vele maanden later, proberen haar intens verdrietige ouders dag na dag de scherpe scherven van hun plotseling gebroken leven moeizaam bij elkaar te verzamelen.

In een emotioneel, aangrijpend en bewonderenswaardig moedig gesprek delen zij hoe de kleinste, meest alledaagse voorwerpen in huis plotseling zijn veranderd in onbetaalbare herinneringen die simpelweg te kostbaar en te kwetsbaar zijn om ooit nog aan te raken.

“We zullen haar tablet nooit helemaal schoonvegen, want er zitten nog steeds haar vingerafdrukken op,” vertelde Ellens moeder met grote, brandende tranen in haar ogen over het loodzware leven na de plotselinge dood van de 6-jarige Inez. Het is een rauwe, breekbare zin die bij iedereen die hem hoort door merg en been gaat. Het is een uitspraak die bovendien pijnlijk duidelijk maakt hoe diepe rouw en intens gemis zich in deze moderne tijd nestelen in de meest alledaagse, technologische hoeken van ons dagelijks bestaan.

Een simpel digitaal beeldscherm dat ooit uitsluitend diende voor het vrolijk kijken van grappige kinderfilmpjes, het luisteren naar vrolijke liedjes en het spelen van interactieve spelletjes, is door het noodlot nu plotseling getransformeerd in een heilig en onaantastbaar relikwie.

Voor Ellen en haar man is de paarse tablet van hun dochtertje Inez al die tijd volledig onaangeroerd blijven liggen op de hoek van het houten dressoir in de woonkamer. Het apparaat zelf is inmiddels helemaal leeg, de batterij is al vele maanden geleden volledig leeggelopen en het scherm is zwart, maar de buitenkant draagt nog altijd de tastbare, fysieke geschiedenis van hun geliefde dochter met zich mee.

Als het felle zonlicht in de middag onder de juiste hoek door de ruiten naar binnen valt, zie je de kleine, ietwat vettige afdrukken van haar spelende vingers nog heel duidelijk op het spiegelende glas staan. Het zijn de stille, tastbare sporen van een klein kind dat er fysiek niet meer is, maar wiens levendige aanwezigheid nog altijd door het hele huis en in elke kamer onmiskenbaar voelbaar blijft voor iedereen die er binnenstapt.

In de allereerste weken na haar overlijden durfde ik de tablet niet eens op te pakken of een millimeter te verplaatsen, vertelt Ellen met een zachte, trillende stem, terwijl ze intens naar haar eigen lege handen staart. Iedereen in de omgeving zegt zo gemakkelijk dat je op een gegeven moment weer door moet gaan met je leven, en dat de mooiste herinneringen immers voor altijd veilig in je hart zitten opgeborgen.

Maar op het moment dat je je eigen vlees en bloed, je eigen kind verliest, klamp je je als radeloze ouder instinctief vast aan werkelijk alles wat nog fysiek, tastbaar en tastbaar aanwezig is in de materiële wereld. Die kleine, unieke vingerafdrukken op dat glas zijn letterlijk het allerlaatste wat zij in dit leven bewust en concreet heeft aangeraakt. Als ik met een doekje die afdrukken nu resoluut zou wegvegen, dan voelt dat voor mij diep vanbinnen alsof ik haar nóg een keer definitief uit ons leven wis, alsof ik haar laatste fysieke spoor op aarde doelbewust vernietig.

De hartverscheurende ervaring van de familie Verschuren staat helaas niet op zichzelf, maar werpt wel een heel nieuw, modern licht op hedendaagse rouwverwerking in de huidige maatschappij. Vroeger bewaarden rouwende ouders voornamelijk een afgeknipt haarlokje, een favoriete en veelgedragen knuffel, een melktandje of een lief handgeschreven briefje of tekeningetje. Tegenwoordig laten ook heel jonge kinderen onbewust een omvangrijk en blijvend digitaal spoor achter op deze wereld.

Denk hierbij aan honderden vrolijke foto’s en video’s die automatisch worden opgeslagen in de cloud, unieke stemopnames in oude WhatsApp-berichten van familieleden en ja, dus ook de tastbare, vette vingers op het scherm van een iPad of tablet. Rouwdeskundigen en psychologen merken op dat ze dit specifieke fenomeen de laatste jaren steeds vaker tegenkomen in hun praktijk. Objecten die we in het normale, drukke leven als volstrekt functioneel beschouwen en die we wekelijks grondig schoonmaken of vervangen voor een nieuwer model, worden na een tragisch overlijden plotseling volledig bevroren in de tijd.

Het schoonmaken of updaten van zo’n elektronisch apparaat voelt voor de intens verdrietige nabestaanden absoluut niet als een gewone, huishoudelijke taak, maar veeleer als een daad van actieve, pijnlijke en onomkeerbare acceptatie van het definitieve verlies.

Naast de veelbesproken tablet in de woonkamer is ook de vrolijke kinderkamer van Inez boven op de eerste verdieping al die tijd vrijwel geheel intact en ongewijzigd gebleven. Haar zachte pluche knuffels liggen nog altijd precies in dezelfde volgorde op het bed zoals zij ze zelf op die allerlaatste, fatale ochtend voor vertrek had achtergelaten. Haar favoriete helderroze jurk, die ze zo graag droeg tijdens verjaardagen, hangt nog altijd nonchalant over de rugleuning van de houten stoel bij haar bureautje.

Buiten de muren van het huis gaat de drukke wereld ondertussen onbarmhartig snel verder, mensen haasten zich naar hun werk en de seizoenen veranderen langzaam van de warme zomer naar de gure herfst en winter. Binnen in het huis heerst er echter een bijna tastbare, oorverdovende en beklemmende stilte op de plekken waar voorheen altijd Inez’ luide stem, haar vrolijke liedjes en haar snelle voetstappen op de trap klonken. Volgens Ellen wordt het intense missen naarmate de maanden verstrijken absoluut niet minder of gemakkelijker, maar verandert de fundamentele vorm ervan gaandeweg.

Het scherpe, snijdende en adembenemende verdriet van de allereerste weken is nu langzaam veranderd in een constante, loodzware en doffe pijn die werkelijk in elke vezel van hun lichaam is gaan zitten en nooit meer weggaat.

De praktische en emotionele steun vanuit de directe omgeving, zoals van buren, vrienden en verre familieleden, was in de eerste weken na de begrafenis overweldigend groot, maar Ellen merkt helaas ook dat de moderne maatschappij om hen heen al heel snel ongeduldig en ongemakkelijk begint te worden. Mensen in de supermarkt of op straat weten zich na een aantal maanden vaak simpelweg geen goede houding meer te geven als ze ons tegenkomen.

Ze vragen weliswaar nog wel beleefd hoe het nu met ons gaat, maar je merkt aan alles dat ze diep vanbinnen eigenlijk heel erg hopen te horen dat het inmiddels alweer ‘wat beter’ met ons gaat en dat we de draad weer een beetje oppakken.

Maar hoe kan het in vredesnaam ooit weer echt beter gaan met je leven als je eigen hart voor de helft definitief uit je borst is wegerukt? Het angstvallig bewaren en beschermen van de tablet met de originele vingerafdrukken is voor Ellen en haar echtgenoot dan ook absoluut geen ongezonde, ziekelijke fixatie of het weigeren te accepteren van de realiteit, maar juist een broodnodige, vitale overlevingsstrategie om mentaal overeind te blijven.

Het is voor hen de enige overgebleven, tastbare manier om Inez zo dicht mogelijk bij zich te houden in een snelle, vluchtige wereld die haar veel te snel dreigt te vergeten en simpelweg overgaat tot de orde van de dag.

Dit dieptrieste en indrukwekkende verhaal van de kleine Inez herinnert ons er allemaal op pijnlijke wijze aan dat rouw absoluut geen netjes, lineair proces is met een duidelijk, vooraf bepaald eindpunt of een vaste tijdlijn. Er bestaat nou eenmaal geen universele handleiding of een stappenplan voor het overleven van het allergrootste verlies dat een mens kan overkomen: het verliezen van je eigen jonge kind. Voor Ellen blijft de paarse tablet daarom voorlopig en wellicht voor altijd precies zoals hij nu is op het dressoir liggen.

Het apparaat is veranderd in een modern, uiterst breekbaar en uniek monument van pure, onvoorwaardelijke en eeuwige moederliefde. Het is een kostbaar glazen scherm dat door de bewoners van dit huis nooit, maar dan ook nooit meer helemaal schoongeveegd zal worden, simpelweg omdat de unieke sporen die Inez daarop heeft achtergelaten veel te waardevol en betekenisvol zijn om ooit nog door een poetsdoek te worden weggewist. Haar vingerafdrukken zijn een blijvend bewijs dat ze heeft geleefd, dat ze heeft gelachen en dat ze onvoorstelbaar diep werd en nog altijd wordt geliefd door haar ouders.